తొలుతె మీ తమకము దోసిటిపాలు

 తొలుతె మీ తమకము దోసిటిపాలు

ఆచార్య  తాడేపల్లి పతంజలి

శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్య విరచితమైన ఈ శృంగార సంకీర్తన అత్యంత మధురమైనది. శ్రీవేంకటేశ్వరునికి, అలమేలుమంగమ్మకు మధ్య జరుగుతున్న పరిణయ వేడుకను అన్నమయ్య తనదైన శైలిలో అలంకారికంగా వర్ణించారు.

---

అవతారిక

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శ్రీనివాసుడిని 'వరుడి'గా, అలమేలుమంగను 'వధువు'గా చిత్రించారు. సాధారణంగా పెళ్లిలో జరిగే క్రతువులను (ముహూర్తం, బాసికాలు, ముళ్లు, నాగవల్లి) శృంగార భావనలతో ముడిపెడుతూ, వారిద్దరి మధ్య ఉన్న అనురాగమే అసలైన వివాహ వేడుక అని కవి ఇక్కడ చమత్కరిస్తున్నారు.

---

తాత్పర్యము

పల్లవి:

తొలుతె మీ తమకము దోసిటిపాలు

అలరి యింకాఁ బెండ్లి ఆడవయ్య యిపుడు

భావం: స్వామీ! మీ ఇద్దరి మధ్య ఉన్న పరస్పర వ్యామోహం (తమకము) ఇప్పటికే దోసిళ్లతో కుమ్మరించినట్టుగా వెల్లివిరుస్తోంది. ఈ సంతోషకరమైన సమయంలో, మీరు ఇక ఆలస్యం చేయకుండా శాస్త్రోక్తంగా పెళ్లి చేసుకోండి.

చరణం 1:

సతికి నీకుఁ జూపుల సరిపొంతనాలుగూడె

చతురత మాట లనె సందివిడేలు

మతకరినవ్వు లనె మంచి పాశాల విందులు

అతిశయమగుఁ బెండ్లి ఆడవయ్య యిపుడు

భావం: ఆ దేవికి, నీకు మధ్య చూపులు కలిశాయి (ఇదే జాతక పొంతన కుదరడం). మీ ఇద్దరి చతుర సంభాషణలే పెళ్లిలో ఒకరి చేతులు మరొకరు పట్టుకునే 'సందివిడేలు' (సందిటి నూలు పోగులు). మీ ముగ్ధ మనోహరమైన చిరునవ్వులే పెళ్లి విందులు. ఇంతటి వైభవంగా కనిపిస్తున్న మీరు ఇప్పుడు వివాహం చేసుకోండి.

చరణం 2:

యింతికి నీకు వయసు లిరువంకఁ గంకణాలు

పంతపుఁ దమకములె బాసికములు

కొంతఁ గొంత లేఁతసిగ్గు కొంగులువేసిన ముడి

అంతలో వేడుకపెండ్లి ఆడవయ్య యిపుడు

భావం: మీ ఇద్దరి నవ యవ్వనాలే చేతులకు కట్టే కంకణాలు. మీ మధ్య ఉన్న పంతాలు, గాఢానురాగాలే మీ నుదుట మెరిసే బాసికాలు. ఆ దేవి ఒలుకుతున్న లేత సిగ్గులే మీ ఇద్దరి ఉత్తరీయాలకు వేసిన బ్రహ్మముడి. ఈ వేడుకను పరిపూర్ణం చేస్తూ పెళ్లి చేసుకో స్వామీ!

చరణం 3:

నంటుతోడి సరసాలు నాగవల్లి సోబనాలు

పెంటలైన సమరతి పట్టిన పేఁట

యింటిలో శ్రీవెంకటేశ యీయలమేల్మంగను

అంటి ముట్టి మంచిపెండ్లి ఆడవయ్య యిపుడు

భావం: మీ ఇద్దరి మధ్య సాగే సరసాలే పెళ్లిలోని 'నాగవల్లి' వేడుక పాటలు. మీ ఏకాంత క్రీడలే పెళ్లిలో ఇచ్చే అరణాలు (కానుకలు). ఓ వేంకటేశ్వరా! నీ నిలయమైన ఈ ఇంట్లోనే అలమేలుమంగను ఆలింగనం చేసుకుని, లోక కల్యాణప్రదంగా ఈ వివాహాన్ని పూర్తి చేయవయ్య.

---

మధురభక్తి విశేషాలు

• లౌకికంలో అలౌకికం: అన్నమయ్య భక్తి మార్గంలో జీవాత్మ (అలమేలుమంగ), పరమాత్మ (వేంకటేశ్వరుడు) ఒకటవ్వడమే వివాహం. బయట జరిగే క్రతువుల కంటే మనసుల కలయికకే ఆయన ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.

• రూపక అలంకారం: చూపులను పొంతనలుగా, నవ్వులను విందులుగా, సిగ్గును ముడిగా వర్ణించడం ద్వారా శృంగార రసాన్ని భక్తితో మిళితం చేశారు.

• నాయికా నాయక భావం: భగవంతుడిని ప్రేమికుడిగా, తనను తాను లేదా అమ్మవారిని ప్రేయసిగా భావించి కొలవడం 'మధుర భక్తి' ప్రధాన లక్షణం. ఈ కీర్తనలో ఆ భావం పరాకాష్ఠకు చేరింది.

 

ధన్యవాదములు.

 

***