సత్య ధర్మ జీవన మార్గం

సత్య ధర్మ జీవన మార్గం

సి.హెచ్.ప్రతాప్

సత్యేన రక్ష్యతే ధర్మః విద్యా యోగేన రక్ష్యతే।

మృజయా రక్ష్యతే రూపం కులం వృత్తేన రక్ష్యతే॥

మహాభారతంలో ధృతరాష్ట్రునికి హితవు పలికిన పరమజ్ఞాని విదురుడు. కురుసభలో పాండవులకు జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని ఎదిరించి, ధర్మాన్ని నిలబెట్టాలని కోరిన మహనీయుడు. విదురుడు బోధించిన నీతులు 'విదురనీతి' పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. పైన పేర్కొన్న శ్లోకం మానవ జీవితంలోని నాలుగు ముఖ్యమైన అంశాలను ఎలా కాపాడుకోవాలో అత్యంత సరళంగా, స్పష్టంగా వివరిస్తుంది. సత్యం ద్వారా ధర్మం, సాధన ద్వారా విద్య, పరిశుభ్రత ద్వారా రూపం, మంచి ప్రవర్తన ద్వారా వంశ గౌరవం రక్షించబడతాయని ఈ శ్లోకం యొక్క అంతరార్థం. ఈ నాలుగు సూత్రాలు కేవలం ప్రాచీన కాలానికే కాదు, ఆధునిక సమాజానికి కూడా దిక్సూచిలా పనిచేస్తాయి.

మొదటి పాదంలో "సత్యేన రక్ష్యతే ధర్మః" అని విదురుడు పేర్కొన్నాడు. ధర్మం అంటే కేవలం పూజలు, పునస్కారాలు కావు; అది న్యాయం, బాధ్యత మరియు సత్ప్రవర్తనల సమాహారం. ఈ ధర్మం నిలబడాలంటే సత్యం అనే పునాది అవసరం. అబద్ధంపై నిర్మించిన ఏ ధర్మమైనా ఎక్కువ కాలం నిలవదు. వ్యక్తి తన మాటలో, చేతలో సత్యాన్ని పాటించినప్పుడే అతను చేసే ధర్మకార్యాలకు విలువ ఉంటుంది. సత్యం కష్టంగా అనిపించినా, అది దీర్ఘకాలంలో వ్యక్తికి రక్షణ కవచంలా నిలుస్తుంది. సత్యం లేని చోట ధర్మం గతి తప్పి, సమాజంలో అశాంతికి దారితీస్తుంది.

రెండవ అంశం "విద్యా యోగేన రక్ష్యతే". ఇక్కడ యోగం అంటే నిరంతర సాధన లేదా అభ్యాసం. ఒక వ్యక్తి ఎంతటి మేధావి అయినా, తాను నేర్చుకున్న విద్యను నిరంతరం అభ్యసించకపోతే అది క్రమంగా విస్మరణకు గురవుతుంది. పదును పెట్టని ఆయుధం ఎలా తుప్పు పడుతుందో, సాధన లేని విద్య కూడా అలానే నిరర్థకమవుతుంది. విద్య అనేది నిరంతర ప్రవాహం వంటిది. చదువు పూర్తయిన తర్వాత కూడా కొత్త విషయాలను తెలుసుకోవడం, పాత జ్ఞానాన్ని పునశ్చరణ చేసుకోవడం వల్లనే ఆ విద్య ప్రకాశిస్తుంది. జ్ఞానం సంపాదించడం ఒక ఎత్తైతే, దానిని నిరంతర సాధనతో నిలబెట్టుకోవడం మరొక ఎత్తు.

మూడవది "మృజయా రక్ష్యతే రూపం". మృజ అనగా పరిశుభ్రత లేదా శుచిత్వం. బాహ్య సౌందర్యం కేవలం ఆభరణాల వల్ల రాదు, అది శారీరక పరిశుభ్రత వల్లనే నిలుస్తుంది. అయితే విదురుని ఉద్దేశంలో ఈ శుచిత్వం కేవలం శరీరానికే పరిమితం కాదు. మనసులో ఉండే స్వచ్ఛత కూడా ముఖంలో ఒక ప్రత్యేకమైన తేజస్సును ఇస్తుంది. ఆలోచనలు స్వచ్ఛంగా ఉన్నప్పుడు వ్యక్తిత్వం అందంగా కనిపిస్తుంది. దురాలోచనలు, అసూయ వంటి మలినాలు మనసును ఆవహిస్తే, అది బాహ్య రూపంపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. కాబట్టి అంతర్గత మరియు బాహ్య శుచిత్వం మనిషి రూపానికి అసలైన అలంకారాలు.

చివరిగా "కులం వృత్తేన రక్ష్యతే". ఒక వంశం లేదా కుటుంబం యొక్క గౌరవం వారు కలిగి ఉన్న సంపదపై కాకుండా, ఆ కుటుంబ సభ్యుల నడవడికపై ఆధారపడి ఉంటుంది. వృత్తం అంటే సదాచారం లేదా మంచి ప్రవర్తన. గొప్ప వంశంలో పుట్టినంత మాత్రాన ఎవరికీ గౌరవం రాదు. ఆ వ్యక్తి చేసే పనులు, అనుసరించే విలువలే అతని కుటుంబానికి కీర్తిని లేదా అపకీర్తిని తెస్తాయి. పెద్దలను గౌరవించడం, ఇతరులకు సహాయం చేయడం, క్రమశిక్షణతో జీవించడం వంటివి సదాచారంలో భాగం. సంపద పోయినా తిరిగి సంపాదించవచ్చు కానీ, ప్రవర్తన వల్ల పోయిన వంశ గౌరవం మళ్లీ రాదు.

నేటి ప్రపంచంలో ఈ విదురనీతి అమలు ఎంతో ఆవశ్యకమైనది. ప్రస్తుత కాలంలో చాలామంది బాహ్య అలంకారాలకు, తాత్కాలిక లాభాలకు ప్రాముఖ్యత ఇస్తున్నారు. కానీ శాశ్వతమైన కీర్తిని ఇచ్చేవి సత్యం, సాధన మరియు సదాచారం మాత్రమేనని మనం గుర్తించాలి. విద్యార్థులు నిరంతర అభ్యాసాన్ని, సామాన్యులు సత్యాన్ని, ప్రతి ఒక్కరూ సత్ప్రవర్తనను అలవరచుకోవాలి. విదురుడు చెప్పిన ఈ నాలుగు స్తంభాలపై మన జీవితాన్ని నిర్మించుకుంటే, అది అత్యంత దృఢంగా మరియు గౌరవప్రదంగా ఉంటుంది. మనిషిని మహోన్నతుడిగా నిలబెట్టేది ఆస్తులు కావు, ఆచారాలేనని గ్రహించడమే నిజమైన విజ్ఞానం.

 

***