జీవన తత్త్వం

జీవన తత్త్వం

సి.హెచ్.ప్రతాప్ 

 

'

శ్లోకం:

అధశ్చోర్ధ్వం ప్రసృతాస్తస్య శాఖా గుణప్రవృద్ధా విషయప్రవాలాః।

అధశ్చ మూలాన్యనుసంతతాని ర్మానుబంధీని మనుష్యలోకే॥ 2

( భగవద్గీత 15 వ అధ్యాయం, 2 వ శ్లోకం)

ఈ సంసార వృక్షం యొక్క కొమ్మలు కిందకీ, పైకి కూడా విస్తరించి ఉన్నాయి. ప్రకృతిలోని సత్వ, రజో, తమో గుణాల ద్వారా ఇవి పెంపొందుతాయి. ఇంద్రియ విషయాలు (శబ్ద, స్పర్శ, రూప, రస, గంధాలు) ఈ కొమ్మలకు చిగురుటాకుల వంటివి. అలాగే, మానవ లోకంలో కర్మలకు కట్టుబడేలా చేసే సత్కర్మలు, దుష్కర్మలు అనే వేర్లు కిందకి విస్తరించి అనుబంధాలను ఏర్పరుస్తాయి.

మొదటి శ్లోకంలో రూపకల్పన చేసిన సంసార వృక్షం ఎలా విస్తరిస్తుందో, మానవుడిని కర్మలలో ఎలా బంధిస్తుందో ఈ రెండవ శ్లోకంలో భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు స్పష్టంగా ఆవిష్కరించారు.

ఈ వృక్షానికి కొమ్మలు దేవతలు, గంధర్వులు మొదలైన ఊర్ధ్వ లోకాల వరకు, అలాగే పశుపక్ష్యాదులు, నిమ్న లోకాల వరకు వ్యాపించి ఉంటాయి. జీవుడు చేసే గుణప్రధానమైన కర్మల బట్టి ఈ కొమ్మలు విస్తరిస్తాయి. ఇంద్రియ విషయాలనే చిగురుటాకులు జీవుడిని ఆకర్షించి, వాసనలను పెంపొందిస్తాయి. ముఖ్యంగా మానవ లోకంలో రాగద్వేషాలతో కూడిన కర్మలే ఈ చెట్టుకు అదనపు వేర్లుగా మారి, పునర్జన్మల చక్రంలో జీవుడిని బంధిస్తాయి.

ఈ తత్త్వాన్ని సులభంగా అవగతం చేసుకోవడానికి ఒక చిన్న వృత్తాంతం ఉపయోగపడుతుంది.

ఒక రాజభవనంలో ఒక సుందరమైన విలాసవంతమైన తోట ఉండేది. ఒకసారి ఒక సాధువు ఆ తోట గుండా వెళ్తుండగా, అక్కడ ఉన్న ఒక చెట్టుకు వింతైన పొదలు, బలమైన అదనపు వేర్లు అల్లుకుని ఉండటం చూశారు. ఆ తోటమాలి చెట్టును నరకడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు.

సాధువు అతడిని ఆరా తీయగా, తోటమాలి ఇలా అన్నాడు: "మహాత్మా! ఈ చెట్టు పైన అందమైన పూలు, తీపి పండ్లు కాస్తాయి. కానీ కింద ఉన్న అదనపు వేర్లు భూమిలోని సారాన్నంతా పీల్చేస్తూ, పక్కన ఉన్న భూమికి గట్టిగా అల్లుకుపోతున్నాయి. పైకి చూస్తే చెట్టు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తుంది, కానీ కింద ఉన్న ఈ లోతైన వేర్లు దానిని శాశ్వతంగా భూమికి కట్టిపడేస్తున్నాయి. ఎంత నరికినా ఇవి మళ్ళీ మళ్ళీ పెరుగుతున్నాయి. రోజూ నీరు పోసి పోషిస్తున్న కొద్దీ ఈ వేర్లు మరింత లోతుకు వెళ్లి తోటనంతా ఆక్రమిస్తున్నాయీ" అని వాపోయాడు.

అప్పుడు సాధువు చిరునవ్వుతో, "నాయనా! మన జీవితం కూడా సరిగ్గా ఈ చెట్టు లాంటిదే. పైన కనిపించే భోగాలు, ఆకర్షణలు మనల్ని మైమరపిస్తాయి. కానీ లోపల ఉన్న కోరికలు, రాగద్వేషాలనే అదనపు వేర్లు మనల్ని భౌతిక ప్రపంచంలో బంధించి ఉంచుతాయి. మనం ఎంతగా భోగాలను అనుభవిస్తూ ఆ కోరికలను పోషిస్తే, ఆ వేర్లు అంతగా గట్టిపడతాయి. చెట్టు ఆకులను లేదా పై పండ్లను మాత్రమే చూస్తూ ఉంటే లాభం లేదు, దాని మూలాలైన కోరికలను, అనుబంధాలను వైరాగ్యమనే పదునైన ఆయుధంతో తెంచివేస్తేనే విడుదల లభిస్తుంది. మూలాలను నరకకుండా పైన ఎంత అందంగా తీర్చిదిద్దినా ఈ బంధనం తప్పదు" అని బోధించారు.

ఈ వృత్తాంతం మనకు సంసార వృక్షం యొక్క రెండవ వేర్ల స్వభావాన్ని సూచిస్తుంది. భౌతిక ఆకర్షణలకు లొంగిపోకుండా, మనలోని సత్వగుణాన్ని పెంపొందించుకుంటూ, నిష్కామ కర్మల ద్వారా అనుబంధాల వేర్లను తొలగించుకోవడమే నిజమైన ముక్తి మార్గం.