భజగోవిందం

 భజగోవిందం

సి.హెచ్. ప్రతాప్

మనిషి జీవితమంతా ఏదో సంపాదించేందుకు పరుగెడుతుంటాడు. ధనం, పేరు, పదవి, ప్రశంసలు లభిస్తే ఆనందం శాశ్వతమవుతుందని ఆశపడతాడు. అయితే ఒక కోరిక తీరగానే మరో కోరిక ఎదురవుతుంది. సంపాదన పెరిగినా మనసులోని వెలితి అలాగే మిగులుతుంది. ఈ అంతులేని పరుగులో మనిషిని ఒక్కసారి నిలబెట్టి, తన ప్రయాణాన్ని పరిశీలించమని పిలిచే ఆధ్యాత్మిక మేలుకొలుపే భజగోవిందం. ఆదిశంకరాచార్యుల ఈ స్తోత్రం భక్తితోపాటు వివేకాన్ని, వైరాగ్యాన్ని మన హృదయంలో మేల్కొలుపుతుంది.

“భజగోవిందం భజగోవిందం గోవిందం భజమూఢమతే” అనే పిలుపులో మనిషిపట్ల అపారమైన కరుణ ఉంది. అజ్ఞానంలో చిక్కుకున్న మనసును మేల్కొలిపే ఆవేదన ఉంది. గోవిందుని భజించడమంటే నాలుకతో నామాన్ని పలకడమే కాదు. మన ఆలోచనలకు పవిత్రతను, ప్రవర్తనకు నిజాయితీని, సంబంధాలకు ప్రేమను అందించడం. దైవస్మరణ మన దైనందిన జీవితానికి దిశానిర్దేశం చేయాలి. పెదవులపై నామం, హృదయంలో ద్వేషం ఉంటే భక్తి ఇంకా అంతరంగంలోకి ప్రవేశించలేదని గుర్తించాలి.

జ్ఞానాన్ని కూడబెట్టుకోవడం అవసరమే. కానీ ఆ జ్ఞానం మన అహంకారాన్ని పెంచితే ప్రయోజనం ఏమిటి? ఎన్నో విషయాలు తెలిసినా మన కోపాన్ని అదుపు చేసుకోలేకపోతే, ఎదుటివారి బాధను అర్థం చేసుకోలేకపోతే మన చదువు అసంపూర్ణమే. జీవితపు చివరి క్షణంలో పాండిత్య ప్రదర్శనకంటే ప్రశాంతమైన అంతరంగమే విలువైనది. తెలుసుకున్న సత్యాన్ని జీవించడం ద్వారా జ్ఞానం సార్థకమవుతుందని ఈ స్తోత్రం గుర్తుచేస్తుంది. వినయంతో నిండిన చిన్న మంచిపని కూడా గొప్ప ఉపన్యాసంకంటే లోతైన ప్రభావాన్ని చూపగలదు.

ధనంపై వ్యామోహాన్ని విడిచిపెట్టమనే బోధన సంపాదనను తిరస్కరించదు. అవసరాలకు సంపాదించాలి; బాధ్యతలను నిర్వర్తించాలి. అయితే సంపాదనే మన విలువకు కొలమానం కాకూడదు. మనకు ఉన్నదానితో సంతృప్తి పొందడం నేర్చుకోకపోతే ఎంత వచ్చినా కొరతగానే కనిపిస్తుంది. సంపద చేతిలో సాధనంగా ఉండాలి; మనసులో యజమానిగా మారకూడదు. ధర్మబద్ధమైన జీవనంలోనే ధనానికి నిజమైన గౌరవం లభిస్తుంది. పంచిపెట్టే గుణం సంపాదనకు పరిమళాన్ని ఇస్తుంది; దాచుకోవాలనే భయం దాని ఆనందాన్ని హరిస్తుంది.

శరీర సౌందర్యం, యౌవనం, బలం శాశ్వతమని భావించడం మరో మోహం. కాలం ఎవరికోసమూ ఆగదు. ఉదయం సాయంత్రంగా మారినట్లే బాల్యం యౌవనంగా, యౌవనం వృద్ధాప్యంగా మారుతుంది. ఈ మార్పును గుర్తించడం నిరాశకు కారణం కావాల్సిన అవసరం లేదు. మనకు లభించిన సమయాన్ని సద్వినియోగం చేయాలనే స్పృహను అది కలిగించాలి. రేపటికి వాయిదా వేసిన మంచిపనిని ఈరోజే ప్రారంభించాలి. పలకాల్సిన ఆప్యాయమైన మాటను పలకాలి; కోరాల్సిన క్షమాపణను కోరకుండా జీవితాన్ని భారంగా మోసుకెళ్లకూడదు.

బంధాలను ప్రేమించాలి; వాటిపై ఆధిపత్యాన్ని ఆశించకూడదు. మనవాళ్లు మన కోరికల ప్రకారమే జీవించాలని పట్టుబడితే ప్రేమలోకి బాధ ప్రవేశిస్తుంది. అనురాగానికి వివేకం తోడైతే ఇతరుల స్వేచ్ఛను గౌరవించగలం. మనకు అండగా ఉన్నవారిపట్ల కృతజ్ఞతతో ఉండగలం. ఎవరూ శాశ్వతంగా మన వెంట ఉండరనే సత్యం సంబంధాలను మరింత సున్నితంగా కాపాడుకోవడానికి దోహదపడాలి. ప్రతి కలయికను వరంగా భావించినప్పుడు మన మాటల్లో మృదుత్వం, మన చేతల్లో బాధ్యత సహజంగా పెరుగుతాయి.

భజగోవిందం సత్సంగానికి విశేషమైన ప్రాధాన్యాన్ని ఇస్తుంది. మంచి సహవాసం మన ఆలోచనలను శుద్ధి చేస్తుంది. ఆ శుద్ధి మోహాన్ని తగ్గించి, సత్యాన్ని గ్రహించే చూపును అందిస్తుంది. సత్సంగమంటే ఆధ్యాత్మిక సభలో కూర్చోవడమే కాదు. సత్యాన్ని పలికే వ్యక్తితో సంభాషించడం, మంచి గ్రంథాన్ని చదవడం, సేవలో పాల్గొనడం కూడా అంతరంగాన్ని వికసింపజేస్తాయి. మనసును దిగజార్చే అలవాట్లనుంచి క్రమంగా దూరమవడం కూడా ఈ సాధనలో భాగమే. చిన్న మార్పులే లోతైన పరివర్తనకు పునాది వేస్తాయి.

రోజుకు కొద్దిసేపైనా నిశ్శబ్దంగా కూర్చొని మనల్ని మనం పరిశీలించుకోవాలి. నా కోరికలు నన్ను ఎటువైపు నడిపిస్తున్నాయి? నా వల్ల ఎవరికైనా ఉపశమనం లభించిందా? అనే ప్రశ్నలు వేసుకోవాలి. భక్తి మనలో దయగా, జ్ఞానం వినయంగా, వైరాగ్యం ప్రశాంతతగా వికసించాలి. గోవిందుని స్మరిస్తూ జీవితాన్ని ధర్మబద్ధంగా గడపడమే ఈ స్తోత్రానికి మనమిచ్చే నిజమైన గౌరవం. మోహం తగ్గిన హృదయంలోనే ముక్తికి మార్గం తెరుచుకుంటుంది.

 ***